Op weg naar een gedragen zwembeleid

De introductie van ‘zwemmen op eigen verantwoordelijkheid’ is voor ons land een belangrijke stap en een droom die werkelijkheid wordt voor elke openwaterzwemmer.

Om zwemmen in open water echt toegankelijk te maken, is er nood aan een nieuw, breed gedragen beleid dat ook daadwerkelijk meer open zwemwater creëert. 

Wij zien daarom een aantal belangrijke aandachtspunten voor het verdere traject.

 

Begin met een duidelijke ambitie

Eerst en vooral moeten er duidelijke doelen voorop staan.
Bijvoorbeeld:

• Vlaanderen streeft naar een zwemplek op minder dan 15 minuten van elke woning.

• Op plaatsen waar vandaag waterrecreatie plaatsvindt, worden ook zwemmers toegelaten.

• Zones voor langeafstandszwemmers zijn toegankelijk voor elke zwemmer.

Het zijn enkele voorbeelden, maar ze tonen het belang van duidelijke en meetbare doelstellingen. Alleen zo kunnen we het nieuwe beleid ook daadwerkelijk evalueren.

​

Betrek alle actoren

Betrek in het verdere proces zoveel mogelijk actoren, (lokale) beleidsmakers, waterbeheerders en uiteraard ook veel zwemmers.

Nieuwe regelgeving geeft verschillende partijen nieuwe opdrachten en verantwoordelijkheden. Neem bijvoorbeeld de redders: laat hen mee nadenken over de nieuwe risicobeoordelingen.

Ook wij, zwemmers, kunnen daarbij getuigen dat we beseffen dat onze rivieren en plassen levende ecosystemen zijn. Ze zijn er niet alleen om in te zwemmen. Water is een gemeenschappelijk goed waar we samen zorg voor dragen.

​

Vermijd Franse toestanden

Behoed ons voor Franse toestanden. Ook daar werd de nationale wetgeving aangepast, maar uiteindelijk vaardigde het overgrote deel van de gemeenten een zwemverbod uit. 

Een nieuw decreet moet dus niet alleen ruimte creëren om te zwemmen, maar er ook voor zorgen dat die ruimte in de praktijk daadwerkelijk ontstaat.

​

Zorg voor expertise wanneer risicoanalyse nodig is

Zorg ervoor dat wie risicoanalyses uitvoert, over voldoende kennis en expertise beschikt.

Behoed ons zo voor de hardnekkige ‘onderstroommythe’, het monster van Loch Ness dat telkens weer opduikt wanneer een zwemplek wordt beoordeeld en vervolgens afgekeurd.

Een risicoanalyse moet gebaseerd zijn op objectieve criteria en concrete kennis van de lokale situatie, niet op veronderstellingen of mythes.

​

Kijk creatief naar financiering

Kijk ook creatief naar de financiering.

Net zoals de waterkwaliteitsmetingen vandaag vanuit de Vlaamse Milieumaatschappij worden georganiseerd en gefinancierd, kan ook een slimme heroriëntering van bestaande werkingsmiddelen – bijvoorbeeld binnen het Agentschap voor Natuur en Bos en De Vlaamse Waterweg – gemeenten ontzorgen.

Zo kunnen middelen rechtstreeks worden ingezet voor het creëren en onderhouden van veilige zwemplekken, zonder dat elke gemeente zelf op zoek moet naar subsidies en zich door een extra administratieve molen moet worstelen. Dat is vandaag al een belangrijke drempel.

​

Integreer zwemmen in het klimaatbeleid

Wees ambitieus: verbind dit decreet met de Blue Deal.  Erken zwemlocaties en andere ‘blauwe ruimtes’ als cruciale vormen van klimaatinfrastructuur.

Maak van onze rivieren, meren en plassen plekken voor ontmoeting, ontspanning en beweging. Zo combineren we meer ruimte voor zwemmen met een bredere visie op leefbare en klimaatbestendige omgevingen.

Ook wij, zwemmers, beseffen dat onze rivieren en plassen levende ecosystemen zijn. Ze zijn er niet alleen om in te zwemmen. Water is een gemeenschappelijk goed waar we samen zorg voor dragen.

​

Geef ruimte aan lokale initiatieven

Gebruik de term ‘exploitant’ zo breed mogelijk en laat daarmee alle vormen van co-creatie toe.

Soms zal de gemeente de initiatiefnemer zijn, maar op andere plaatsen kan dat evengoed een lokale zwemmersgroep zijn. Vrijwilligers kunnen, mits de nodige ondersteuning, mee een zwemplek realiseren en onderhouden.

Zo ontstaat ruimte voor lokale initiatieven die vertrekken vanuit de mensen die de plek kennen en er gebruik van maken.

​

Maak werk van een betrouwbare zwemkaart

Landen zoals Nederland en Zwitserland tonen dat dit perfect mogelijk is. Via zwemkaarten, duidelijke infoborden en heldere communicatie geven zij burgers de informatie die nodig is om zelf verantwoorde keuzes te maken.

De transitie van kwaliteitzwemwater.be naar zwemwater.be, naar het voorbeeld van zwemwater.nl in Nederland,  zouden we een zeer goede zaak vinden. Via zwemwater.nl worden burgers geïnformeerd over waterkwaliteit, diepte, toegankelijkheid, voorzieningen en eventuele waarschuwingen, waarna zij zelf een afweging kunnen maken.

​

Maak dringend werk van betaalbare en goede zwemeducatie

Zwemmen is een essentiële vaardigheid. Daarom moet er dringend werk worden gemaakt van goede en betaalbare zwemeducatie.

Het zou opnieuw een volwaardig onderdeel van de lessen lichamelijke opvoeding mogen worden. De lat mag hoger.

​

Hou het simpel

En ten slotte: hou het simpel.

Lokaal zwemmen in een rivier, plas of meer vraagt geen groot infrastructuurproject. Meestal kan het kleinschalig.

Wij zijn bijvoorbeeld fan van de zwemplek aan de Damse Vaart: een eenvoudig pontonnetje waar je bijna aan voorbij fietst, maar dat tegelijk een heerlijke plek vormt voor een frisse duik.

​

Besluit

Dat is wat wij voor ogen hebben: meer mogelijkheden om te zwemmen, dicht bij huis, met respect voor het water en de omgeving – en met ruimte voor initiatief van onderuit.

Zwemmen op eigen verantwoordelijkheid kan daarbij een belangrijke stap zijn. Maar daarvoor is eerst een gedragen beleid nodig dat daadwerkelijk meer open zwemwater mogelijk maakt. 

​